Górny Śląsk i jego dziedzictwo kulturowe
- wnioski badawcze z zakresu polityki pamięci,
impulsy edukacyjne i innowacje dydaktyczne

Plebiscyt (plebis scitum = uchwała ludu) to forma głosowania, w której mieszkańcy określonego terytorium wyrażają swą wolę odnośnie odnośnie przyłączenia bądź pozostania w jakimś państwie.

Pierwszy plebiscyt w czasach nowożytnych odbył się w 1791 r. W jego wyniku do Francji przyłączono Awinion oraz hrabstwo Venaissin. Plebiscyty organizowane były także w XIX w. w jednoczących się Włoszech (m.in. w regionach Emilia i Toskania).

Po I wojnie światowej mocą traktatu wersalskiego przeprowadzono kilka plebiscytów, m.in. w Szlezwiku, Karyntii, w mieście Sopron, na Warmii, Mazurach i Powiślu. W 1920 r. w niemieckim dotychczas Szlezwiku ponad 25% głosujących opowiedziało się za pozostawieniem regionu w granicach Rzeszy, niespełna 75% oddała swój głos za przyłączeniem do Danii. Efektem był podział regionu. Z kolei mieszkańcy austriackiej, lecz zamieszkałej w większości przez ludność słoweńskojęzyczną Karyntii odpowiedzieć mieli w plebiscycie na pytanie, czy chcą pozostać nadal pod władzą Wiednia, czy też stać się częścią nowopowstałego Państwa Serbów, Chorwatów i Słoweńcow, czyli późniejszej Jugosławii. Niecałe 60% biorących udział w tamtejszym plebiscycie głosowało za pozostaniem w granicach Austrii. Efektem plebiscytu był podział regionu.

Na wschodnich terenach Niemiec poza Górnym Śląskiem plebiscyt zorganizowano także na Mazurach, Warmii i Powiślu. Na obszarze zamieszkałym w ok. 40% przez ludność polskojęzyczną (posługująca się dialektem mazurskim) za dalszą przynależnością do Niemiec głosowało ponad 92% uprawnionych. Poza sześcioma miejscowościami przyłączonymi do Polski cały obszar plebiscytowy pozostał w Niemczech.

Także w dzisiejszych czasach mieszkańcy w formie plebiscytów, czy też referendów, wypowiadają się na temat przynależności państwowej swych regionów. Na przykład w marcu 2013 r. 99,6% mieszkańców Wysp Falklandzkich, położonego u wybrzeży Argentyny terytorium zamorskiego Wielkiej Brytanii, zagłosowało za utrzymaniem istniejącego status quo.

 

JSN Nuru template designed by JoomlaShine.com